اتصال بین کلاژن‌های قرنیه | سهیل ادیب مقدم

اتصال بین کلاژن‌های قرنیه

اتصال بین کلاژن‌های قرنیه

اتصال بین کلاژن‌های قرنیه (Collagen Cross Linking-CXL) تکنیکی است که با اعمال ریبوفلاوین (نوعی ویتامین B) به قرنیه و پس از آن اعمال اشعه ماورای بنفش-A جهت تقویت اتصال‌های شیمیایی کلاژن‌ها در قرنیه مورد استفاده قرار می‌گیرد. هدف از این روش درمانی، توقف تغییر شکل‌های نامعمول در قرنیه است که با نام اکتازیا شناخته می‌شود. تغییر شکل‌های ناشی از اکتازیا معمولاً با نازک شدن قرنیه و افزایش انحنای قدامی و یا خلفی آن همراه است که معمولاً به آستیگماتیسم و میوپیای شدید می‌انجامد. رایج‌ترین شکل اکتازیا، کراتوکونوس (Keratoconus) می‌باشد که ممکن است به ندرت بعد از جراحی اصلاح دید توسط لیزر مانند لیزیک رخ دهد.
اتصال کلاژن‌های قرنیه به دو روش انجام می‌شود.

  • برداشتن اپیتلیوم: در این روش یک لایه نازک از سطح قرنیه برداشته می‌شود تا امکان نفوذ سریع‌تر ریبوفلاوین مایع فراهم گردد.
  • ترنس اپیتلیال: در این روش اپیتلیوم حفظ می‌شود اما نیازمند زمان بیشتری برای نفوذ ریبوفلاوین خواهد بود.

اتصال بین کلاژن‌ها با ریبوفلاوین و اشعه ماورای بنفش-A به عنوان روش درمانی برتر برای بیماری‌های چشمی چون کراتوکونوس، دژنراسیون حاشیه‌ای شفاف (Pellucid Marginal Degeneration) و ضعف قرنیه (اکتسیا) بعد از لیزیک می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.
اتصال بین کلاژن‌های قرنیه می‌تواند با هدف بهبود سریع‌تر دید، در ترکیب با روش‌های دیگر مورد استفاده قرار گیرد. جراحی قرار دادن حلقه‌های درون قرنیه (Intacs) می‌تواند همراه با روش اتصال بین کلاژن‌های قرنیه استفاده شود. همچنین اصلاح سطح قرنیه با هدایت توپولوژی قرنیه نیز به عنوان تکنیکی موفق مطرح شده است.

تکنیک جراحی

هدف اصلی در مرحله اول درمان، رساندن ریبوفلاوین به قرنیه است. ابتدا در چشم بیمار قطره بی‌حسی چکانده می‌شود. بعد از رساندن میزان کافی ریبوفلاوین ممکن است بیمار تحت اشعه ماورای بنفش-A با فاصله‌ای اندک و به مدت 30 دقیقه قرار گیرد.
بعد از تششع، قطره‌های آنتی‌بیوتیک استفاده شده و بانداژ لنزها قرار داده می‌شود.

بهترین گزینه برای CXL چه کسانی هستند؟

بیماران با ناهنجاری‌های اکتاتیک قرنیه مانند کراتوکونوس و دژنراسیون حاشیه‌ای شفاف که در مراحل اولیه بیماری قرار دارند مشروط بر این که درمان، قبل از گسترش قابل توجه بیماری و از دست دادن دید در اثر اکتازیا صورت گیرد.
در بیشتر موارد، هنگامی که بیمار تحت درمان اتصال بین کلاژن‌های قرنیه قرار می‌گیرد، شکل قرنیه تغییری نکرده و یا بهتر می‌شود. این امر سبب بهتر شدن دید بیمار خواهد شد.
همچنین از روش اتصال بین کلاژن‌ها در درمان زخم‌های قرنیه (Corneal Ulcers) که به آنتی‌بیوتیک‌ها پاسخگو نبوده‌اند نیز استفاده می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد که ترکیب ریبوفلاوین و اشعه ماورای بنفش در رفع برخی عفونت‌های قرنیه نیز مؤثر است.
در بعضی بیماران که به جراحی‌های لیزر جهت اصلاح دید نیاز دارند نیز به منظور تقویت سطح چشم، استفاده از روش اتصال بین کلاژن‌های قرنیه قبل از اعمال لیزر لازم است.

مزایای روش CXL
  • افزایش صلبیت قرنیه
  • افزایش مقاومت قرنیه و پایداری بیومکانیکی آن
  • جلوگیری از پیشرفت بیماری
  • تأخیر در جراحی پیوند قرنیه
  • کاهش نزدیک بینی و آستیگماتیسم ناشی از کراتوکونوس
  • امکان استفاده از لنزهای تماسی
  • کاهش ریسک اکتازیا با درمان لیزر اکسیمر
مراقبت‌های بعد از عمل

تا ترمیم کامل اپیتلیوم که معمولاً 5 روز طول می‌کشد، لنز نرم یا صلب مورد استفاده قرار می‌گیرد. در برخی موارد، مدت زمان بیشتری برای ترمیم اپیتلیوم مورد نیاز است.

  • در ماه اول، دید فرد معمولاً بدتر از قبل از عمل جراحی است. به تدریج اپیتلیوم تحت هایپرپلازیا و هیپوپلازیا ترمیم می‌شود و بدین ترتیب سطح قرنیه هموار شده و دید بازیابی می‌گردد.
  • بیماران معمولاً بعد از دو هفته، استفاده از لنزها تماسی را از سر می‌گیرند.
  • توصیه می‌شود که بیماران برای تغییر عینک و یا لنز‌های تماسی تا 2 ماه پس از جراحی صبر کنند.
مشکلات احتمالی

این روش دارای کمترین عوارض و مشکلات است. از آنجا که اشعه ماورای بنفش باکتری‌ها را از بین می‌برد، ریسک عفونت در این روش بسیار پایین است. در برخی موارد، تأخیر در ترمیم اپیتلیوم باعث اصلاح دیرتر در دید می‌شود اما این مسأله دائمی نخواهد بود.