Trans PRK | سهیل ادیب مقدم

Trans PRK

لیزیک، لازک، Femtolasik و Trans-PRK

در لیزیک (LASIK) با استفاده از لیزر، بافت پوشش دهنده چشم – خارجی‌ترین سطح (با ضخامت 160-110 میکرون) – از مابقی قرنیه جدا می‌شود اما در عمل لازک (LASEK)، اپیتلیوم با استفاده از الکل نرم شده و به صورت زبانه‌ای کنار زده می‌شود. بعد از اتمام درمان لیزر، این زبانه به جای خود برگردانده شده و توسط بانداژهای طبیعی دوباره متصل می‌گردد. در روش Femtolasik حدود 900-110 میکرون از ضخامت اپیتلیوم توسط لیزر به صورت یک Flap‌ جدا می‌شود. بعد از کنار زدن آن عمل ابلیشن قرنیه جهت اصلاح عیب انکساری انجام می‌شود.
تکنیک Trans-PRK یکی از روش‌های پیشرفته جراحی عیوب انکساری است که می‌تواند بینایی بیمار را بهبود بخشیده و نیاز به عینک را بر طرف سازد. در لیزیک به دلیل برداشته شدن قسمتی از قرنیه بیمار و بازگرداندن مجدد آن، احتمال ضعیف‌تر شدن ساختار قرنیه وجود دارد که عوارضی مانند اکتازیا، بهبود دیرتر اپیتلیوم قرنیه، خشکی قرنیه، عوارض مربوط به Flap برداشته شده و در برخی موارد احتمال دید‌ن هاله و درخشندگی زیاد بعد از جراحی را به وجود می‌آورد. در روش لازک نیز به دلیل استفاده از الکل در عمل جراحی، بافت قرنیه تحریک شده و زمان بهبودی بیمار را طولانی‌تر می‌کند. همچنین بعد از جراحی به روش‌های PRK قدیمی‌ و نیز روش لازک، کدورت قرنیه گزارش شده است.
تفاوت روش Trans-PRK و لازک این است که در Trans-PRK اپیتلیوم کنار زده نمی‌شود بلکه به طور کامل توسط لیزر برداشته می‌شود. بعد از عمل لیزر، چشم با لنز پوشانده شده تا اپیتلیوم ترمیم شود. روش Trans-PRK در مقایسه با لیزیک فرآیند بهبود سریع‌تری دارد و بعد از عمل بیمار درد کمتری خواهد داشت. این روش جراحی لیزر چشم برای افرادی که نزدیک‌بینی، دوربینی و یا آستیگماتیسم کم یا متوسط دارند، مناسب است. در صورتی که قرنیه بیمار نازک باشد امکان درمان عیوب انکساری چشم با استفاده از این روش وجود خواهد داشت.

جراحی Trans-PRK

روش Trans-PRK (ترنس اپیتلیال فوتوریفرکتیو کراتکتومی) از گسترش روش‌های استاندارد لازک و PRK مطرح شده است. تکنیک PRK با لیزر اولین روش جراحی انکساری بوده و از سال 1987 به عنوان روش درمانی برای اصلاح بینایی مورد استفاده قرار گرفته است.
با استفاده از تکنولوژی مدرن لیزر، Trans-PRK یک درمان تمام لیزری بوده که درد حاصل از جراحی را به شکل قابل توجهی کاسته است. در این روش اپیتلیوم سطحی که قابلیت بازیابی دارد نه با ابزارهای برش بلکه با لیزر برداشته می‌شود بنابراین برداشتن آن آسان‌تر و دقیق‌تر خواهد بود.
برداشتن اپیتلیوم و درمان اصلی لیزر در یک مرحله انجام می‌شود. این امر کوتاه‌تر شدن زمان درمان، کاهش خطر خشک شدن قرنیه و جلوگیری از اصلاح بیش از حد قرنیه را ممکن می‌سازد.
مراحل جراحی Trans-PRK عبارتند از:

  • بالاترین لایه سطحی (اپیتلیوم) با استفاده از لیزر برداشته می‌شود.
  • نواقص بینایی توسط لیزر اصلاح می‌گردد.
  • بعد از عمل لیزر، ناحیه ترمیم شده به وسیله لنز‌های تماسی پوشانده می‌شود. لنزها تا زمان ترمیم اپیتلیوم که معمولاً تا 3 روز به طول می‌انجامد بر روی قرنیه قرار دارند و بعد از آن برداشته می‌شوند.
  • از آنجا که ناحیه ترمیم شده کوچکتر از روش PRK است فرآیند ترمیم سریع‌تر صورت می‌گیرد.

تمامی جراحی‌های لیزر جهت تصحیح بینایی به وسیله شکل‌دهی قرنیه یا سطح شفاف قدامی چشم به منظور تمرکز عبور نور از قرنیه بر شبکیه استفاده می‌شود. در درمان لیزری، اشعه‌های سرد پالسی از نور فرابنفش بر روی سطح قرنیه تابانده می‌شود.

نتایج Evidence – Based پروژه تحقیقاتی Trans-PRK

روش Trans-PRK یکی از جدیدترین تکنیک‌های جراحی رفع عیوب انکساری با لیزر می‌باشد که برای اولین بار در ایران توسط دکتر ادیب مقدم با دستگاه لیزر SCHWIND AMARIS آلمان انجام شد. دکتر ادیب مقدم بر اساس آخرین یافته‌ها و توصیه‌های علمی در این زمینه و نیز با بهره‌گیری از دانش و تجارب کسب شده، در مورد هر بیمار بر اساس مشخصات دموگرافیک (مانند سن و جنس) و مشخصات اُپتیکال (مانند نوع عیب انکساری، شدت عیب انکساری، ضخامت قرنیه، ابریشن‌های (Aberration) سطوح قرنیه و …)، مختصات جراحی را Individualized می‌کنند؛ به عبارت دیگر برای برنامه‌ریزی روش جراحی، یک نوموگرامی طراحی و استفاده می‌شود که در آن بر اساس ویژگی‌های خاص هر بیمار مختصات مراحل مختلف جراحی اصلاح می‌گردد که این تطابق شرایط عمل با وضعیت بیمار باعث هر چه بهتر شدن کمیت و کیفیت بینایی وی بعد از جراحی خواهد شد؛ به طوری که مبدع آلمانی نرم‌افزار انجام Trans-PRK با دستگاه لیزر SCHWIND، ساموئل آربا ماسکوئرا، اذعان داشته‌اند روشی که دکتر ادیب مقدم برای انجام Trans-PRK به کار می‌برند، روش بهبود یافته و پیشرفته (Refined) مدلی است که وی طراحی کرده است. گواه این مسئله بررسی اخیری بود که بر روی نتایج جراحی Trans-PRK دکتر ادیب مقدم و کلینیک چشم Aschaffenburg آلمان انجام شد. نتایج این بررسی حاکی از آن بود که نتایج عمل دکتر ادیب مقدم به صورت قابل توجه و معناداری چه از نظر کمیت دقت بینایی و چه از نظر عوارض احتمالی عمل، بهتر از نتایج کلینیک آلمانی است.
یکی از فاکتورهای مؤثر در نوموگرام، ابریشن می‌باشد. ابریشن در هر سیستم اُپتیک (از جمله چشم) به هر گونه انحراف عملکرد سیستم از حالت ایده‌آل پیش بینی شده با مدل‌های هندسی- فیزیکی اطلاق می‌شود. در سیستم اُپتیک چشم این پدیده می‌تواند منجر به اختلالاتی همچون دوربینی، نزدیک‌بینی، آستیگماتیسم اولیه یا اختلالات درجه بالاتر از جمله اعوجاج تصویر (Distortion)، دنباله‌دار شدن تصویر هر نقطه (Coma)، ایجاد هاله در اطراف تصویر هر شیء (Halo due to Spherical Aberration) و مواردی از این دست شود. امروزه تکنولوژی لازم برای بررسی پروفایل ابریشن درجه بالای قرنیه وجود دارد. اهمیت این موضوع از این بابت است که بررسی این پروفایل در هر بیمار و توجه به آن در طراحی برنامه جراحی باعث می‌شود که جراحی انجام گرفته نه تنها ابریشن‌های درجه پایین (مثل دوربینی یا نزدیک‌بینی) بلکه ابریشن‌های درجه بالا مثل اعوجاج، هاله و … را نیز هدف قرار داده و اصلاح کند که این مسأله در بهبود هر چه بهتر کیفیت بینایی فرد (علاوه بر کمیت بینایی) مؤثر خواهد بود.توجه به همین امر باعث شده است بیمارانی که توسط دکتر ادیب مقدم تحت جراحی Trans-PRK قرار می‌گیرند نه تنها از لحاظ کمیت دقت بینایی به Supervision دست پیدا کرده و حدت بینایی بعد از عمل بالاتر از بهترین دید با عینک قبل از عمل بدست آورند بلکه کیفیت دید بیماران نیز به صورت قابل توجهی نسبت به قبل بهبود می‌یابد و برخلاف دیگر روش‌های جراحی با لیزر، ابریشن قابل توجهی در قرنیه چشم بیماران جراحی شده ایجاد نمی‌شود. با اتکا به نتایج بررسی‌های انجام شده و نیز تجارب ارزنده دکتر ادیب مقدم می‌توان به بیماران جراحی شده قول داد به احتمال بالای 95 درصد حدت بینایی بعد از عمل برابر و حتی بالاتر از حدت بینایی با عینک خود خواهند داشت (حدت بینایی 90 درصد به بالا).
از طرفی استفاده از جراحی لیزری عیوب انکساری چشم در مورد بیماران مبتلا به دوربینی و آستیگماتیسم همواره مورد چالش بوده است. چرا که میزان موفقیت جراحی و نیز پایداری وضعیت بینایی در این گروه از بیماران به خوبی سایر بیماران نیست.
گروه دوربین: در بررسی‌های انجام گرفته بر روی بیماران دوربین جراحی شده توسط دکتر ادیب مقدم، بعد از پیگیری بیماران (حتی تا 3 سال بعد از جراحی) اکثر قریب به اتفاق بیماران حدت بینایی 100% و بالاتر دارند. اطلاعات بدست آمده نشانگر کارایی این روش جراحی و نیز پایداری اصلاحات انجام شده در این گروه از بیماران می‌باشد..
گروه آستیگمات بالای شماره نیم: در بررسی‌های انجام گرفته بر روی بیماران آستیگمات (حداقل شماره نیم) جراحی شده توسط دکتر ادیب مقدم، بعد از پیگیری بیماران (برای مدت 2 سال بعد از جراحی) بالای 95 درصد بیماران حدت بینایی 100% و بالاتر داشته‌اند. اطلاعات بدست آمده نشانگر کارایی این روش جراحی و نیز پایداری اصلاحات انجام شده در این گروه از بیماران می‌باشد.با انتخاب روش اپیتلیوم معمولاً کمتر از 48 ساعت بهبود می‌یابد. بیمار دید بهتری نسبت به دید استاندارد بدست می‌آورد و رضایت بیشتری از نتیجه جراحی خواهد داشت. آنالیزهای انجام گرفته بر روی اطلاعات قبل از عمل و اطلاعات پیگیری بیماران نشان می‌دهد که طی شش ماه بعد از جراحی، 95% بیماران حدت بینایی 20/20 و بیشتر کسب کرده‌اند. همچنین تا ماه ششم، شماره عیب انکساری 99% بیماران تحت عمل در محدوده (شماره مطلوب ± نیم شماره) قرار گرفت که تمامی این آمار و ارقام نشان دهنده میزان بالای موفقیت و کارایی این روش جراحی می‌باشد.
همچنین طبق بررسی‌های انجام گرفته میانگین شدت دردی که بیماران در طول 48 ساعت بعد از عمل داشته‌اند 2-0 (از 10 نمره) بوده است که نشانگر شدت بسیار پایین درد بعد از عمل در بیماران می‌باشد.
از طرفی احتمال کدورت و خشکی قرنیه پایین بوده و حساسیت کنتراست چشم بیمار معمولاً بهبود پیدا می‌کند. تغییر اعوجاجات قرنیه در این بیماران، از نظر بالینی اهمیت ندارد. همچنین به علت عدم ایجاد Flap، عوارض مربوط به آن نیز در این روش وجود نخواهد داشت.
هیچ یک از بیمارانِ دکتر ادیب مقدم که تحت این جراحی قرار گرفته‌اند، درخشندگی شدید (Glare Flare) بعد از جراحی را گزارش نکرده‌اند.
آنالیز انجام گرفته بر روی اطلاعات پیگیری بیماران نشان می‌دهد با گذشت حدود 3 سال از عمل جراحی، بالای 95 درصد از بیماران حدت بینایی 100% و بالاتر پیدا کرده‌اند که تعداد کثیری از این موارد به دید Supervision دست می‌یابند؛ این اطلاعات به خوبی پایداری وضعیت بینایی بعد از عمل و عدم عود علائم را نشان می‌دهد.

تیم همکار پروژه

این طرح در سال 1389 در مرکز تحقیقات بیمارستانی با همکاری گروهی از محققین برجسته پایه‌ریزی شد. نتایج این مطالعه در کنگره‌های داخلی و بین‌المللی ESCRS، ASCRS، WOC، MEACO و AAO به چاپ رسیده است. در حال حاضر مطالعات بیشتری با پیگیری بیماران در حال انجام است تا نتایج به صورت کامل‌تری در مقالات ارائه شود. در اقدامی دیگر، این پروژه به عنوان یک طرح تحقیقاتی مشترک با دانشگاه Valladolid در اسپانیا و Augenklinik Aschaffenburg در آلمان بر روی بیماران تحت Trans-PRK تعریف شده است.

همکاران طرح: دکتر فرشاد نوری‌زاده، دکتر مهدی اصلانی، دکتر امیر هوشنگ امیدواری، دکتر بهرام سلمانیان، دکتر فاطمه عدیلی مقدم و دکتر سعید سلیمان جاهی در ایران و Dr. Samuel Arba Mosquera و Dr. Roberta Watter-Finke در آلمان

برای داشتن اطلاعات بیشتر در مورد روش TtansPRK می توانید به وب سایت ویکی پدیا مراجعه کنید. در این دانشنامه اینترنتی از نتایج تحقیقاتی دکتر ادیب مقدم و تیم همکارشان به عنوان مرجع و رفرنس استفاده شده است.

لیست تعدادی از کنفرانس‌های بین‌المللی اخیر که در آن‌ها نتایج موفق جراحی Trans-PRK توسط دکتر ادیب مقدم، به دانشمندان و متخصصین معتبر جهان در این رشته ارائه شده و مورد تأیید و تحسین آن‌ها قرار گرفته است به شرح زیر می‌باشد:

عنوان کنفرانس
آکادمی چشم آمریکا (AAO)، 2014
جامعه جراحی انکساری و کاتاراکت آمریکا (ASCRS)، 2014
جامعه جراحی انکساری و کاتاراکت اروپا (ESCRS)، تابستان 2014
جامعه جراحی انکساری و کاتاراکت اروپا (ESCRS)، زمستان 2014
جامعه بین‌المللی جراحی انکساری (ISRS)، 2013
جامعه جراحی انکساری و کاتاراکت اروپا (ESCRS)، 2013

لازم به ذکر است که کنفرانس‌های مذکور، چهار کنفرانس اول جهان در این رشته از لحاظ اعتبار علمی و بین‌المللی هستند. در کنفرانس جامعه جراحی انکساری و کاتاراکت اروپا (ESCRS) در زمستان 2014، در بین صدها ارائه فرستاده شده به کنفرانس، ارائه دکتر ادیب مقدم کاندید دریافت جایزه بهترین ارائه کنگره شد.